МЦМС ја објави публикацијата „Граѓанскиот сектор во бројки 2025“, финансиска, економска и општествена анализа на топ 100 граѓански организации според приходи во 2025 година. Анализата ги вкрстува завршните сметки за 2023, 2024 и 2025 година со податоците од регистарот на активни граѓански организации, и на едно место дава слика за големината, географијата, растот и ранливостите на организираното граѓанско општество во земјата.

Стоте најголеми организации во 2025 година оствариле вкупни приходи од 4,41 милијарди денари, односно околу 71,7 милиони евра. Тоа е приближно 0,46% од бруто домашниот производ и е споредливо со буџетот на средно голема македонска општина. Иако тие сочинуваат само 1,7% од активните организации во регистарот, кај нив се концентрира значителен дел од финансиската моќ на секторот. Заедно вработуваат 703 лица.

Растот нагло забави. Приходите на стоте најголеми пораснале за 10,2% од 2023 до 2024 година, но само за 2,2% од 2024 до 2025. Тоа е забавување од осум процентни поени и, со оглед на инфлацијата, реална стагнација. Речиси целиот двегодишен раст се случил до 2024, што е последната „нормална“ донаторска година. Бидејќи завршните сметки ги одразуваат и претходно договорените повеќегодишни грантови, вистинската длабочина на шокот од замрзнувањето на американската помош најверојатно ќе се види дури во сметките за 2026 година.

Вработеноста е првиот мерлив трошок. Од 845 вработени во 2024, во 2025 бројката падна на 703, што е намалување за 142 работни места или 16,8%. Билансот на движењата е уште поречит: 26 организации кратат персонал и притоа се изгубени 201 работно место, додека 28 организации отвораат само 59 нови. Меѓу најголемите кратења доминираат организации што испорачуваат социјални услуги, што значи дека секое такво намалување директно се одразува на сервисите за ранливите групи.

Деведесет отсто од парите се во Скопје. Од стоте организации, 88 се со седиште во Скопскиот регион и таму се слеваат 90,2% од приходите. Само општината Центар е седиште на 52 организации со речиси половина од сите приходи во групата, а Центар и Карпош заедно држат близу три четвртини. Мерено по глава на жител, на секој жител на Скопскиот регион отпаѓаат 6.549 денари приходи на најголемите организации, наспроти 93 денари во Полошкиот, разлика од седумдесет пати. Цели региони, меѓу кои Југозападниот со Охрид и Струга, немаат претставник во листата. Публикацијата воведува и индекс на финансиска застапеност, кој ја сумира асиметријата во една бројка: Скопскиот регион е на 2,02, а Полошкиот и Југоисточниот на едвај 0,06.

Хиерархија, но без олигопол. Десетте најголеми организации имаат 28,9% од приходите во групата, но ниту една не доминира: најголемата држи само 5,4%. Притоа разликите се намалуваат, Џини-коефициентот падна од 0,462 во 2023 на 0,338 во 2025 година. Врвот на листата е стабилен, девет од десетте најголеми во 2023 се меѓу првите десет и во 2025, но во средината преместувањата се големи, со скокови и по 50 до 70 позиции. Четири организации што во 2023 немале никакви приходи веќе во 2025 се меѓу стоте најголеми, што сугерира дека свежите средства во секторот често пристигнуваат преку новоосновани субјекти, а не преку постепен раст на постоечките.

Публикацијата гледа и подалеку од врвот. Регистарот покажува сектор од микроорганизации: 74,3% од активните организации се микро субјекти, медијалната возраст е само девет години, а над половина користат бесплатна адреса за е-пошта како службен канал. Основањата, пак, тивко се децентрализираат, бидејќи другите региони процентуално растат далеку побрзо од Скопскиот, а кај новите организации растат дигиталните, хуманитарните, младинските и детските теми.

Особено внимание заслужува податокот за преживувањето. По усогласувањето на Централниот регистар од 1 јуни 2026 година, 841 организација премина од активна во неактивна, а во 2025 биле новорегистрирани 665. Кај граѓанските организации без спортските здруженија, во 2025 згаснале 623, а се регистрирале 530 нови. Од тие 530, дури 171, односно 32,3%, веќе се неактивни. Речиси секоја трета нова организација не ја преживува ниту првата година. Мерено со нето прираст, 2025 е година со негативен биланс.

Од наодите произлегуваат и препораки за трите групи чинители. За донаторите, потреба од свесна географска диверзификација, повеќегодишни рамки и финансирање на институционален развој, а не само на проекти. За граѓанските организации, диверзификација на изворите и градење резерви. За државата, предвидливо и транспарентно јавно финансирање, како и реформа на регистарските класификации, зашто со сегашните шифри на дејност е невозможно систематски да се следи кој што работи во секторот.

Во публикацијата имињата на организациите од листата се заменети со шифри од „Топ 1“ до „Топ 100“, за фокусот да остане на структурите и трендовите, а не на поединечните актери. Целосната листа на сто организации, подредена по азбучен ред, е достапна во анексот.

Публикацијата е достапна за преземање на овој линк.